Şema terapi, Jeffrey Young tarafından geliştirilen, özellikle uzun süredir devam eden ve değişime direnç gösteren psikolojik sorunların tedavisine yönelik bir psikoterapi yaklaşımıdır. Başlangıçta kişilik bozuklukları ve bilişsel davranışçı terapiye yeterince yanıt vermeyen vakalar için geliştirilen bu yaklaşım, zaman içinde farklı psikolojik sorunların tedavisinde de kullanılmaya başlanmıştır.
Şema terapi; kişinin geçmiş yaşantıları ile bugün yaşadığı güçlükler arasındaki bağlantıyı anlamasına, kendini tekrar eden düşünce ve davranış kalıplarını fark etmesine ve daha sağlıklı baş etme yolları geliştirmesine yardımcı olmayı amaçlar.
Şemalar Nedir?
Şemalar kişinin kendisi, diğer insanlar ve dünya hakkında zaman içinde geliştirdiği, çoğunlukla kalıcı düşünce ve inanç örüntüleridir. Özellikle çocukluk döneminde karşılanmayan temel duygusal ihtiyaçlar, kişinin ilerleyen yıllarda benzer durumları belirli kalıplar üzerinden yorumlamasına neden olabilir.
Örneğin kişi çocukluk döneminde yeterince önemsenmediğini veya kabul edilmediğini düşünmüşse, yetişkinlikte de “Ben yeterince değerli değilim.” ya da “İnsanlar eninde sonunda beni terk eder.” gibi düşüncelere daha kolay kapılabilir. Bu tür kalıplar kişinin ilişkilerini, kendisiyle ilgili değerlendirmelerini ve yaşadığı olaylara verdiği tepkileri etkileyebilir.
Şema terapide amaç yalnızca ortaya çıkan belirtileri azaltmak değil, bu belirtilerin altında yer alan erken dönem uyumsuz şemaları fark etmek ve zaman içinde değiştirmektir. Geçmiş yaşantıların bugün üzerindeki etkisini fark ederek, kişinin kendisiyle ve çevresiyle kurduğu ilişkide daha sağlıklı ve işlevsel yollar geliştirmesine yardımcı olmayı hedefler.
Sıkça Sorulan Sorular
Şema terapi; erken dönem yaşantıların günümüzdeki duygu, düşünce ve davranışlar üzerindeki etkilerini anlamayı ve değiştirmeyi amaçlayan bir psikoterapi yaklaşımıdır.
Kişilik bozuklukları, ilişki sorunları, kronik depresyon, anksiyete ve tekrarlayan yaşam problemleri gibi birçok alanda kullanılabilir.
Çocukluk ve ergenlik döneminde gelişen uyumsuz şemaların yetişkin yaşamındaki etkilerine ve bunların değiştirilmesine odaklanır.